Tien jaar Tour de Force

Hoe een krachtige samenwerking Nederland meer laat fietsen

Tour de Force, hét initiatief dat zich inzet voor een sterker fietsbeleid in Nederland, bestaat tien jaar. APPM is vanaf de start betrokken. Dit jubileum grijpen we aan om terug te blikken en vooruit te kijken. Op weg naar een toekomst waarin fietsen vanzelfsprekend, veilig en aantrekkelijk is.

Tour de Force staat voor een krachtige samenwerking tussen overheden, marktpartijen, maatschappelijke organisaties, kennisinstituten en platforms die zich inzetten voor een sterker fietsbeleid in Nederland. Samen werken zij aan de thema’s fietsnetwerk, fietsparkeren en fietsstimulering. Binnen deze thema’s neemt Tour de Force drie belangrijke rollen op zich. De eerste is de ‘netwerk-rol’, die inhoudt dat Tour de Force iedereen bij elkaar brengt die zich inzet voor sterker fietsbeleid. Daarnaast is er de faciliterende rol. Deze gaat meer over het in samenwerking met partners oppakken van acties, coördineren van pilots en verrichten van onderzoeken die de fiets verder brengen. De derde is de agenderende rol, met als doel de fiets zo hoog mogelijk op de agenda te krijgen (en houden) van gemeenten, provincies, vervoerregio’s en het Rijk.

Het prille begin: landelijke aanpak nodig

“Uitdagingen rond goed fietsbeleid houden niet op bij gemeentegrenzen,” vertelt APPMer Ronald de Haas, programmamanager Tour de Force. “Zo ontstond bij gemeenten het besef dat landelijk fietsbeleid nodig was: een platform om kennis te delen en knelpunten in beleid aan te pakken.” Arlette van Gilst is programmamanager actieve mobiliteit bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en is vanaf het begin betrokken: "Samen met provincies en gemeenten wilden we voor minder drukte zorgen op de hoofdwegen, zonder dat er grote infrastructurele projecten voor nodig waren. Als meer mensen op de fiets stappen, scheelt dat een hoop. Want je hebt vaak maar 1 tot 4% minder auto's nodig op een weg om te zorgen dat je geen file meer hebt. Doorfietsroutes spelen hier een rol in.”

Doorfietsroutes

Als fietser op een veilige en vlotte manier van A naar B komen; dat is wat doorfietsroutes mogelijk maken. Het zijn fietswegen die dorpen en steden met elkaar verbinden en waarop genoeg ruimte is voor alle soorten fietsers. Zij komen er zo min mogelijk obstakels tegen en hebben vaak voorrang op ander verkeer. De doorfietsroutes bieden een alternatief voor de auto, en lopen daardoor vaak parallel aan autowegen of een spoor. Ze moeten er zo vooral voor zorgen dat forenzen eerder de fiets naar hun werk pakken.

Zo compleet mogelijk netwerk

Doorfietsroutes moeten ervoor zorgen dat meer mensen op de fiets stappen. Ieder jaar wordt er zo’n 100 kilometer aan doorfietsroutes gerealiseerd, en het doel is een zo compleet mogelijk netwerk aan routes. Dankzij aantrekkelijke fietsroutes nemen meer mensen de fiets in plaats van de auto. Goed voor de doorstroom op autowegen, goed voor onder andere de gezondheid.

Uitdagingen

De routes die nu nog moeten worden aangelegd, zijn uitdagender dan de routes die er inmiddels liggen. Koos Louwerse, verantwoordelijk voor de agendasetting bij Tour de Force: “Ze kruisen snelwegen, spoorwegen en waterwegen, wat ze duur en complex maakt. Daarbij heb je ook nog eens de juiste mensen nodig voor bijvoorbeeld het ontwerp en de aanleg, want dit vergt echt een specialisme. Maar we zijn blij dat de doorfietsroutes nu wel door het hele land hoog op de agenda staan. We gaan er met Tour de Force voor zorgen dat dat zo blijft.”

Mensen met elkaar verbinden

APPM is binnen Tour de Force verantwoordelijk voor het programmamanagement (met Ronald de Haas en Demi Reuvekamp) en de ploegleiding van het thema Fietsnetwerk (met Bart Heijnen). Dit houdt in dat we de dagelijkse organisatie aansturen, de samenhang bewaken en de voortgang in de gaten houden. Bart: "Ik vind het mooi dat ik vanuit mijn rol organisaties aan elkaar kan verbinden door te zorgen voor samenwerking en kennisuitwisseling. Zonder deze netwerkende rol van Tour de Force zou de ene provincie niet weten waar de andere mee bezig is, terwijl ze juist van elkaar kunnen leren. Om die reden organiseren we bijvoorbeeld kenniscafés als we een onderzoek hebben afgerond. We bespreken dan bijvoorbeeld inhoudelijk hoe je een doorfietsroute in een kleine kern aanlegt. Dat enthousiasmeren en samenbrengen van anderen past heel goed bij APPM als netwerkorganisatie."

Steeds meer mensen op de fiets

In 2017 kwam er een ambitie bij: 20% meer fietskilometers in Nederland in 2027. Ronald: “De toenmalige staatssecretaris vond dat onze samenwerking wel een stip aan de horizon kon gebruiken. Die heeft zij toen stevig neergezet, door deze ook te communiceren richting de Tweede Kamer. En in 2022 gingen we nog een stapje verder met het Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF). Hierin staat hoe we ervoor kunnen zorgen dat de fiets bijdraagt aan allerlei maatschappelijke opgaven tot 2040. De fiets moest niet langer het doel zijn, maar een middel om bij te dragen aan belangrijke zaken als klimaat, woningbouw en gezondheid. Deze visie maken we nu concreter met een Uitvoeringsagenda NTF. Hierin staat welke stappen we nog moeten zetten om te komen waar we willen zijn.”

Prachtig resultaat door krachtige samenwerking

Dat het Nationaal Toekomstbeeld Fiets onderdeel is van het coalitieakkoord 2026-2030, is van groot belang voor Tour de Force. Net als de Landelijke Fietstafel, waar bestuurders aanschuiven om het samen over het fietsbeleid in Nederland te hebben. Arlette: “Dit is heel waardevol, want anders wordt het onderwerp vaak het laatste punt op de agenda. ‘Rondom de fiets is alles toch goed geregeld?’, horen we vaak. Het gaat ook goed, maar dat moeten we met z'n allen zo houden. En daarin stappen blijven zetten. Zo hebben we er nu samen voor gezorgd dat er van de € 7,5 miljard die naar woningbouwprojecten gaat, € 1 miljard beschikbaar komt voor fietsinfrastructuur die de woningen beter bereikbaar maakt. Dat is een prachtig resultaat, waarmee je laat zien: dít is wat we kunnen bereiken dankzij de krachtige samenwerking die Tour de Force mogelijk maakt.”

De toekomst van Tour de Force

Ronald: “Om ervoor te zorgen dat we met Tour de Force van waarde blijven, is het belangrijk dat we de verbinding zoeken met de verschillende beleidsterreinen die de fiets raakt. Zoals gezondheid, duurzaamheid en economie. Die verschillende terreinen moeten met elkaar in gesprek om samen uit te zoeken hoe de fiets het beste kan worden ingezet in andere opgaven. Welke mensen maken er nu gebruik van al die mooie fietspaden en worden ze er bijvoorbeeld gezonder van? Antwoorden op zulke vragen zijn belangrijk. Een logisch gevolg zou zijn dat ook de financiering uit meerdere potjes komt, niet alleen uit die van mobiliteit. Dat is iets waarop de komende tijd de focus ligt.”