Alle grote nationale opgaven komen samen in Den Helder
Maritiem Cluster komt op stoom
In Den Helder liggen stad, haven, marine, offshore-activiteiten en de route naar Texel dicht bij elkaar. En voor dit toch al intensief gebruikte gebied zijn de ambities groot. Defensie wil de Koninklijke Marine laten groeien en moderniseren. Den Helder wil zich verder ontwikkelen als schakel in de energietransitie en maritieme economie: met de haven als uitvalsbasis voor onderhoud, kennis en logistiek rond windparken op zee. En tegelijkertijd is het zaak de stad bereikbaar, leefbaar en aantrekkelijk te houden voor bewoners, bedrijven en bezoekers. In het gebiedsprogramma Ontwikkeling Maritiem Cluster komen al deze opgaven samen. De kunst is ze zo te verbinden dat ze elkaar niet in de weg zitten, maar juist versterken.
Provincie Noord-Holland, gemeente Den Helder en het Ministerie van Defensie hebben een bestuursakkoord gesloten over de integrale ontwikkeling van het Maritiem Cluster. Hierin staat beschreven hoe de partners de verschillende opgaven samen oppakken. Aan de ene kant door groeiende functies beter te faciliteren, zoals marine en offshore-activiteiten, aan de andere kant door de bereikbaarheid daaromheen opnieuw te organiseren en tegelijkertijd de leefbaarheid te verbeteren. De bestaande Moormanbrug wordt bijvoorbeeld verplaatst om meer ruimte te maken langs de kades voor marine- en andere schepen. De huidige doorgaande route naar het havengebied (de N250) wordt aangepast en bovendien werkt het hoogheemraadschap langs het Nieuwe Diep aan de versterking van de Havendijk.
APPM is op programma- én projectniveau bij het Maritiem Cluster betrokken. Christian Smit is in april 2026 gestart als kwartiermaker voor de nadere inrichting van het programmabureau. Cris Nielen is projectmanager voor realisatie van de Ravelijnbrug.
Het samenbrengen van ambities
"Wat het Maritiem Cluster in Den Helder bijzonder maakt, is dat in dit programma veel landelijke opgaven samenkomen," zegt APPMer Christian Smit. “Het gaat over onze nationale weerbaarheid en veiligheid, over de energietransitie en energiezekerheid, over bereikbaarheid en leefbaarheid, over brede welvaart. De groei van Defensie zet daarbij veel in beweging: meer ruimte voor de marine aan de kades vraagt om aanpassingen aan de infrastructuur. En doordat de doorgaande route straks anders loopt, wordt de haven beter bereikbaar en de stad ontlast. Zo gaat er minder verkeer door de stad richting civiele haven, marinehaven en de veerdienst naar Texel. Het samenspel van landelijke, regionale en lokale ambities maakt dat deze opgave ontzettend veel kansen biedt om deze regio te laten ontwikkelen. Daarbij zien we als APPM dat veel werkvelden waarin wij actief zijn, in dit programma terugkomen: van gebiedsontwikkeling tot infrastructuur en van energie tot water.”
Programmabureau als basis
De veelheid en verscheidenheid aan projecten, betrokken partijen en belangen vraagt ook om nauwe samenwerking. Christian: “Alle deelprojecten hebben een eigen tijdlijn en eigenaar, maar zijn onderling verweven. De ontwikkeling van het Maritiem Cluster brengt dan ook allerlei aandachtspunten met zich mee die om samenwerking op verschillende niveaus vragen. Een planologische aanpak, participatie, hinderaanpak en programma- en projectfaseringen kun je niet los van elkaar zien. Vergunningen kun je sterker onderbouwen vanuit de bredere opgave, omgevingssignalen kun je samen breder wegen. En in de communicatie kun je laten zien hoe de afzonderlijke ingrepen samen bijdragen aan de ontwikkeling van het gebied.” Naarmate het gebiedsprogramma vordert, groeit ook de behoefte aan afstemming over dergelijke raakvlakken en projectoverstijgende thema’s. “Vanuit het programmabureau gaan we die raakvlakken en thema’s vanuit een gezamenlijke strategie benaderen, zorgen dat informatie tussen projecten wordt gedeeld en dat besluiten op het juiste niveau worden voorbereid. Zo maken we een kwaliteitsslag in de programmabeheersing.”
Samenhang bewaken
Cris herkent die toenemende behoefte aan afstemming vanuit zijn eigen deelproject. “De Ravelijnbrug hangt nauw samen met de verplaatsing van de Moormanbrug en de aanleg van het nieuwe wegtracé Nieuwe Diep-Nieuwe Werk,” vertelt hij. “En indirect ook met de ontwikkeling van Buitenveld. Daar komt nieuwe huisvesting voor marinepersoneel, die weer moet worden aangesloten op de nieuwe verkeersstructuur. Projecten met verschillende opdrachtgevers – Defensie, provincie en gemeente – die uiteindelijk één geheel vormen, waarin wegen en bruggen op elkaar aansluiten. Het is dus van groot belang om de samenhang te bewaken en zo de synergievoordelen van deze gebiedsontwikkeling ook echt te verzilveren. En nu we richting ontwerpfase bewegen, neemt die urgentie alleen maar toe. Daarbij is een programmabureau met een stevige rol geen overbodige luxe, want we hebben behoorlijk complexe puzzels te leggen in een gebied waar de ruimte schaars is.”
Brug van de Toekomst
Die puzzel begint voor de Ravelijnbrug al bij het vinden van de meest geschikte locatie. Cris: “Binnen het zoekgebied dat hiervoor is afgebakend, bekijken we nu verschillende kansrijke mogelijkheden. Die hebben allemaal hun voor- en nadelen. Wat een logische plek is vanuit bereikbaarheid en doorstroming van het wegverkeer, kan bijvoorbeeld de manoeuvreerruimte voor de scheepvaart juist beperken. Of minder goed scoren op aspecten als ruimtelijke inpassing, kosten of uitvoeringsfasering. Om tot een onderbouwde en breed gedragen keuze te komen, voeren we verdiepende locatiestudies uit die we natuurlijk ook met de omgeving gaan bespreken.” Parallel hieraan bereidt hij met zijn team ook de uitgangspunten en eisen voor het ontwerp van de brug voor. “Wat mij betreft wordt het echt een Brug van de Toekomst,” zegt Cris. “Een brug die helpt Den Helder toekomstbestendig te houden – goed bereikbaar en in staat om groei op te vangen - en die zelf ook klaar voor de toekomst is: duurzaam, innovatief en aantrekkelijk om te zien.”
Unieke samenwerking
Met de nodige ervaring die Cris heeft in de wereld van infrastructuur en projectmanagement zijn de Ravelijnbrug en het Maritiem Cluster waar deze brug onderdeel van uitmaakt, voor hem toch bijzonder. “In Nederland vervangen en renoveren we regelmatig bestaande bruggen, maar een volledig nieuwe beweegbare brug bouwen komt minder vaak voor. Dat we dat hier wel doen, zie ik als kans om Nederland daadwerkelijk een stukje mooier te maken. Ook de intensieve samenwerking tussen gemeente, provincie, en Defensie maakt dit gebiedsprogramma anders dan anders.” Christian valt hem bij: “Zij werken hier samen aan één gebiedsontwikkeling waarin hun belangen en verantwoordelijkheden in elkaar grijpen. Over bruggen bouwen gesproken!”
