“Eindhoven is de economische motor van Nederland”, zet Ronald Rijnen hoog in. De strategisch adviseur stadsontwikkeling bij de gemeente denkt groot. Om de motor op volle toeren te laten draaien is een kwaliteitsimpuls nodig voor het stationsgebied. Deze ambitie wordt vormgegeven in het programma Internationale Knoop XL.

Het nieuwe station is pas geopend. Fraai vormgegeven en modern ingericht. Voor Rijnen is dit een eerste stap in het ontwikkelen van de gewenste entree voor bezoekers aan de stad.

We ontmoeten elkaar aan de noordkant van het station op busstation Neckerspoel om samen met APPM-adviseurs Hilco van der Wal en Viola Salemans een rondwandeling te maken door het stationsgebied. Het drukke busstation is volgens Rijnen illustratief voor de noodzaak dat er iets moet gebeuren. Bussen rijden af en aan en passagiers proberen slalommend tussen de voertuigen door veilig hun halte  te bereiken.

Rijnen schudt zijn hoofd. “Voor mensen die hier de eerste keer aankomen, is dit de eerste indruk van Eindhoven. Dat moet anders.” Zeker voor een stad die als Brainport honderden nieuwe vacatures per maand aandraagt. “Die worden merendeels van buitenaf ingevuld.”

De potentie is er. Daarvan zijn beide APPM’ers overtuigd. Het stationsgebied vormt het hart van het grotere stadsgezicht van Eindhoven. Rijnen: “Met de universiteitscampus, de High Tech Campus en Strijp-S heeft Eindhoven enkele spectaculaire plekken in huis. Door een andere inrichting van dit stationsgebied kunnen die kwaliteiten in dit gebied aan elkaar worden geknoopt.”

Rijnen: “De belangrijkste opgave aan de noordkant van het station is de aanleg van slimmere verkeersverbindingen, met voorrang voor het openbaar vervoer en de fiets.”

Stadssnelweg
Bij de gele Flying Pins, een icoon aan Fellenoord, toont Rijnen met een wijds armgebaar waar het aan schort. “Ik tel hier zo minstens acht autorijbanen. Om van de ene naar de andere kant van deze stadssnelweg te komen, moet een voetganger een oversteek van honderd meter maken. Er ligt hier enorm veel asfalt, terwijl er het grootste deel van de dag helemaal niet zoveel auto’s rijden…”

Maar die ruime opzet, biedt juist ook kansen, weet Salemans. “Want met een slimme indeling, is er ook veel groen te creëren. Dat maakt het tot een fijne omgeving voor de tienduizend te realiseren woningen. Er ligt hier een enorme verdichtingsopgave, maar dat hoeft dus niet ten koste te gaan van het openbaar groen.”

Door duidelijke keuzes te maken kan veel meer overzicht worden geschapen. Vanaf het station willen we een rode loper uitleggen naar de instituten voor technologie, design en kennis. En omgekeerd maakt dat het stadshart tot dé ontmoetingsplek van de drie disciplines.”

Vergezicht
Inmiddels aangekomen bij de Dommel, vertelt Rijnen dat hij al ruim tien jaar bezig is om enkele oude waterlopen, waaronder de Gender, terug te brengen in de stad. Het streven past perfect binnen de ambitie van Internationale Knoop XL om een lineair stadspark langs de Dommel te realiseren.

Vanaf de oever wijst Rijnen naar het bovengelegen spoor. “De perrons liggen er al, maar zijn vanaf hier niet bereikbaar. Bezoekers aan de TU/e Campus hierachter moeten nu helemaal omlopen, de drukte in. Onnodig, als er hier een uitgang van het station zou zijn. Daarover zijn we in overleg met Pro Rail.”

Volgens Van der Wal een kenmerkend voorbeeld voor de aanpak. “Er zijn zeker veertig partijen betrokken om het stationsgebied een impuls te geven. Daarbij gaat het niet alleen om vastgoed, maar primair om het gebruik van de ruimte. Het is de kunst om dat als één geheel te beschouwen. Daarvoor is een gemeenschappelijke strategie nodig.”

Rijnen: “APPM is aangeschoven om dat proces in goede banen te leiden. APPM is sparringpartner en zorgt dat we vooruitgang blijven boeken. Dit is een complexe opgave, die letterlijk en figuurlijk over diverse sporen loopt. Het gaat om fysieke bereikbaarheid, om gebiedsontwikkeling met marktpartijen en om samenwerking en cohesie in de aanpak tussen de verschillende overheden. Dat vergt kennis en expertise en bovenal overzicht.”

Salemans: “In deze startfase van de gebiedsontwikkeling werken we samen met partijen in het gebied, zoals vastgoedeigenaren en de TU/e Campus, aan het concretiseren van de potentie voor het gebied. Om gezamenlijk eigenaarschap te ontwikkelen voor de realisatie en om aan te sluiten bij de kracht van de Brainport Eindhoven door bijvoorbeeld de toepassing van hier ontwikkelde innovaties.”

Belang van samenwerken
We naderen het Stationsplein, waar recent het Student Hotel omhoog is geschoten. Van der Wal: “70 meter schoon aan de haak, maar voor het station komen er drie te staan, zo’n beetje dubbel zo hoog. Dat is met recht grootstedelijk te noemen. Aan de ene kant is er een grote behoefte aan verdichting in de stad, maar dat gaat pas werken als de kern een plek van betekenis wordt. Dit gaat verder dan een verkeersknoop, of een vastgoedproject. Dit moet dé ontmoetingsplek worden, het hart van Brainport Eindhoven.”

Salemans voegt toe: “Het belang van deze ontwikkeling reikt verder dan alleen Eindhoven, maar draagt bij aan de economische ontwikkeling van Nederland. Daarom begeleiden wij ook een proces met de provincie Noord-Brabant, en de ministeries van BZK en IenW om te komen tot samenwerkingsafspraken om de ambitie voor dit gebied en de bereikbaarheidsopgaven te realiseren.”

Rijnen verwacht dat Eindhoven zeker nog twintig jaar bezig is met de metamorfose van Eindhoven, de stad die groot werd door Philips. Vanaf zijn sokkel op het Stationsplein kijkt Anton Philips ziet er met de hoed in zijn hand rustig op toe.