Bij de gemeente Amsterdam stonden met name de communicatieadviseurs wel even vreemd te kijken, toen APPM’ers Hellas Schelleman en Erik van Tertholen met een heel ongebruikelijke aanpak kwamen voor een bewonersavond over de Plantage Middenlaan in Amsterdam. Met onder andere een rol voor een gedragsdeskundige. Het pakte zo succesvol uit dat APPM gevraagd is deze aanpak ook bij andere straten, zoals de Roetersstraat, toe te passen.

Dat er nog geen ernstige ongelukken zijn gebeurd in de Plantage Middenlaan is eigenlijk een wonder. Auto’s, fietsen, trams en bezoekers aan Artis kunnen elkaar daar behoorlijk in de weg zitten. Vooral de situatie bij de halte van tramlijn 9 is onoverzichtelijk. Het Gemeentelijk Vervoerbedrijf (GVB) zag een aanpassing van de situatie wel zitten, vooral om daarmee de tram sneller te kunnen laten rijden. Dat daarvoor 8 platanen moesten wijken, werd gezien als ‘onvermijdelijk’. Daar dachten bewoners heel anders over. De weerstand was zo groot, dat de verantwoordelijk wethouder de stekker uit het project trok.

Tekenaars, een gedragsdeskundige en post-its
Na een jaar werd het project weer opgepakt met als opdracht dat het integraler en interactiever moest. Oftewel: hoe kon het vertrouwen van de bewoners worden herwonnen? APPM werd ingehuurd en Hellas en Erik kwamen met een tamelijk revolutionair voorstel. Hellas: “We hadden half december 2016 een bewonersavond en die hebben we ontzettend goed voorbereid. Zo vond ik dat de gemeente eerst duidelijk moest maken dat we écht kwamen luisteren.” Ook liet Hellas zich adviseren door gedragsdeskundige en APPM’er Martijn Frijters. Hij gaf tips hoe ze mensen uit hun boosheid moest zien te krijgen. Verder waren er tekenaars, aan wie aanwezigen konden vragen om hun ideeën uit te laten tekenen. En er waren post-its opgeplakt met eerdere ideeën van bewoners, zodat mensen niet opnieuw hun ideeën naar voren hoefden te brengen. Hellas: “Het ging er vooral ook om dat mensen hun verhaal en ideeën kwijt konden en dat de gemeente kwam luisteren.”  Na afloop gaven zich 11 mensen zich op voor de bewonerscommissie. Zij worden nu in alle openheid geïnformeerd, ook over dilemma’s. Dat is bijzonder: zo vroeg in het proces en zo kwetsbaar.

Serieus luisteren
De avond werd een groot succes. Opdrachtgever Jean-Paul Rocour van de gemeente: “Het mooiste van de avond voor mij was dat een van de bekenden uit een eerdere fase zei: “Voor het eerst heb ik het gevoel dat we in gesprek zijn met de gemeente.” En zo is het: we waren niet in gesprek met de buurt. Dat zou je kunnen wijten aan een tikje arrogantie bij de gemeente. Maar eigenlijk is het meer de behoefte aan reductie van complexiteit. Liever 2 dan 12 stakeholders, liever smal dan breed, liever in kleine vergaderzalen dan in grote theaterfoyers. De avond was een groot winstpunt voor dit project. Dat komt door de werkwijze en -vormen waarvoor APPM heeft gekozen, de uitstekende organisatie en door serieus te gaan luisteren naar de wensen van de bewoners.”
Eén succesvolle avond maakt natuurlijk nog geen geslaagd project. Hellas: “We zijn er nog niet, per definitie komt er een suboptimale oplossing. Je kunt nooit iedereen tevreden stellen. Gelukkig heeft bijvoorbeeld Artis als belangrijke stakeholder integraal oog voor de omgeving. Bij het GVB en de Vervoerregio Amsterdam ligt de focus begrijpelijk vooral op goed openbaar vervoer.” Binnenkort komen naar verwachting vijf varianten voor aanpassing van de situatie op de Plantage Middenlaan op tafel. Hiermee gaat de gemeente terug naar de bewoners.

Historische plek
De Plantage Middenlaan staat midden in het Joods Cultureel Kwartier. Zo staat de tramhalte nu voor de Hollandse Schouwburg. Hier moesten joden zich in de Tweede Wereldoorlog melden om vervolgens op transport gezet te worden naar Westerbork en Vught en daarna verder naar de vernietigingskampen. Hellas: “Met de Joodse organisaties willen we graag iets bijzonders laten maken van de historische plek die deze halte is. Bijvoorbeeld door een kunstenaar. We moeten goed kijken of en hoe we hieraan invulling kunnen geven.” Jean-Paul geeft aan dat hieruit de toegevoegde waarde van Hellas blijkt. “Ze probeert steeds breed te kijken, slimme koppelingen te maken en allerlei alternatieven tegen het licht te houden. Het blijft daarbij belangrijk dat we geen belang over het hoofd zien en naar zo veel mogelijk alternatieven kijken.”

Roetersstraat
De volgende straten waar APPM deze werkwijze gaat toepassen zijn drie andere straten in Amsterdam, waar een herinrichting op de rol staat. Eén daarvan is de Roetersstraat. Ook daar is de opgave niet eenvoudig, met onder andere een grote vestiging van de Universiteit van Amsterdam (UvA). De aanpak voor deze straten is gelijk: eerst luisteren, dan integraal ontwerpen, omwonenden en betrokkenen blijven meenemen en vervolgens de varianten voorleggen aan het bestuur.