Nieuw Reijerwaard moet uitgroeien tot ‘het meest duurzame agrologistieke bedrijventerrein van Europa’. Het wordt een ‘duurzame hotspot’, die liefst meer energie produceert dan ter plekke nodig is. De bedrijven die zich er gaan vestigen, worden zowel klant als opdrachtgever van de energieleverancier.

Met Nieuw Reijerwaard wordt ruim14.000 ha toegevoegd aan het bestaande agro-versfood cluster in Barendrecht en Ridderkerk. De Gemeenschappelijke Regeling Nieuw Reijerwaard (GRNR), een samenwerkingsverband van Barendrecht, Ridderkerk en Rotterdam, ontwikkelt het gebied. “We willen iets extra’s toevoegen,” aldus directeur Christine van Grunsven. “Duurzaamheid is één van de onderscheidende kwaliteiten.”

Optimale bloei
Stadkwadraat en APPM ontwerpen samen een model waarin de duurzame energievoorziening optimaal tot bloei kan komen. Het gaat om het ontwerp, het aanbesteden en het opstellen van een langjarig contract met een energieleverancier. Theo Stauttener van Stadkwadraat is het financiële brein; Emiel Stal en Bart van de Velde van APPM zijn de experts op het gebied van innovatief aanbesteden en duurzaamheid.

Achter één meterkast
“Stap één was om via een marktconsultatie uit te zoeken welk model de markt de meeste vrijheid biedt en de minste risico’s met zich meebrengt,” vertelt Emiel. “Die sessies waren van grote waarde. Na de tweede zeiden de marktpartijen: ‘Als jullie het zo gaan inrichten, willen wij ook meedoen!’” De ambitie is een ‘gesloten distributiesysteem’ of een ‘directe lijn’. Bart licht dat toe: “Simpel gezegd: het hele bedrijventerrein komt achter één meterkast. De energievoorziening op het bedrijventerrein is dan wat ze een ‘privaat net’ noemen. Dat heeft meerdere voordelen. Je kunt voluit experimenteren en innoveren, zonder dat je aan beperkende wet en -regelgeving bent gebonden. Verder kun je het surplus aan energie terug leveren aan het bestaande net.”

Financieel vliegwiel
Middels een innovatieve aanbesteding wordt een consortium gezocht dat optimale vrijheid krijgt bij het invullen van de duurzame energiewens. De bedrijven die zich op Nieuw Reijerwaard vestigen, krijgen een bijzondere verhouding met deze energieleverancier. Theo: “We kiezen voor een concessiemodel, waarbij de GRNR de concessieverlener is. Maar als na verloop van tijd alle kavels zijn uitgegeven, houdt de GRNR op te bestaan. Daarom worden partijen die een kavel kopen, uiteindelijk gezamenlijk concessieverlener. De bedrijven zijn dus zowel klant als opdrachtgever van de concessiehouder. Ze krijgen een deel van hun energierekening terug uit de concessievergoeding. Of ze kunnen dat geld weer investeren in het energiesysteem. Zo zet je het financiële vliegwiel van de verduurzaming in beweging.”

Reduceren aanlooprisico’s
Duivels dilemma bij de introductie van collectieve duurzame energiesystemen is dat er een bepaalde kritische massa moet zijn om de risico’s van de hoge voorinvesteringen af te dekken. Die massa is er echter niet bij oplevering van een maagdelijk bedrijventerrein en dus komen die investeringen niet van de grond. Christine: “Bedrijven gaan dan individueel hun eigen al dan niet duurzame systeempje aanleggen. Probeer ze dan nog maar eens bij elkaar te krijgen. Op Nieuw Reijerwaard dekt GRNR dat marktrisico deels af door mee te investeren in de onrendabele delen in de periode dat nog niet alle kavels zijn uitgegeven. Daarnaast heeft het energieconsortium meteen opbrengsten omdat het aan partijen buiten het bedrijventerrein kan leveren.” Christine: “Bedrijven die een kavel kopen worden niet verplicht om te participeren, maar we hebben het zo aantrekkelijk gemaakt dat ze wel gek zouden zijn als ze het niet doen!”

Commerciële must
Deze opzet is nog nooit vertoond in Nederland. Wat bezielt de GRNR om hiervoor te kiezen? Bart: “We lopen in Nederland achter met de productie van duurzame energie en die achterstand wordt alleen maar groter.” Theo: “Duurzaamheid is óók om commerciële redenen een must. In de voedselsector eisen de machtige supermarktketens van hun leveranciers duurzame productiemethoden.” Christine: “Dit is een overzichtelijk project waarin je een innovatief concept goed kunt uitproberen.” Emiel: “En we werken in een team samen waarin ruimte is voor innovatie en experimenten. We hebben nog niet alle details uitgewerkt, maar ik heb er het volste vertrouwen in dat er iets moois uitkomt.”