Binnen het Hoogwaterbeschermings-programma (HWBP) leeft de wens om door innovaties projecten sneller, beter en goedkoper te laten verlopen. Jeroen van der Hoeven van APPM kreeg daarom vanuit de Project Overstijgende Verkenning Macrostabiliteit (POVM) de opdracht om een Werkwijzer Stimuleren Innovatieve Inschrijvingen op te stellen. In samenwerking met markt, overheid en kennisinstellingen produceerde hij een praktijkgerichte handleiding. Dirk van Schie, projectsecretaris van de POVM, en Jeroen hopen dat marktpartijen en waterschappen elkaar dankzij de werkwijzer beter gaan begrijpen. Dirk: “Zodat de aannemer sneller geneigd is innovaties aan te bieden tijdens de aanbestedingsprocedure en die innovaties ook daadwerkelijk worden toepast.”


Jeroen ging langs bij opdrachtgevers en opdrachtnemers. Zijn bevindingen leidden tot een handzame werkwijzer, die het vraagstuk in drie fasen verdeelt: pre-contractfase, marktbenaderingsfase en realisatiefase. Per fase worden concrete handvatten aangereikt. Bijvoorbeeld: als je voor een innovatieve inschrijving kiest, moet je zorgen voor in- en extern draagvlak. Over welke partijen hebben we het dan en hoe kun je die op welk moment betrekken? In het hoofdstuk marktbenadering is er onder meer ruime aandacht voor risicobeheersing. Uiteraard is er ook aandacht voor de inrichting van de aanbestedingsprocedure en de wijze waarop je tijdens de procedure interacteert met de markt. En in de realisatiefase: welke principes gelden dan? Welke factoren en randvoorwaarden zijn van belang als je de innovaties in de praktijk wilt waarmaken?

Trial and error
Algemeen geldend zijn de principes ‘proberen, durven, samen’. Jeroen: “Proberen houdt in pionieren. Met een soepele geest met elkaar in gesprek gaan, trial and error. Durven is het lef hebben om een grijs gebied te betreden en je kwetsbaar op te stellen. Immers, een innovatie is een nog niet geaccepteerde techniek, dus je kunt de risico’s niet tot drie cijfers achter de komma beheersen. En ‘samen’ betekent: bij innovaties heb je elkaar heel hard nodig.”


Informele setting
Om deze mooie woorden te staven komen Dirk en Jeroen met concrete voorbeelden. Dirk: “Openheid en vertrouwen verwacht je naast het voortraject, ook in de realisatiefase. Houd niet alleen formele bouwvergaderingen, maar kom ook in een informele setting bijeen”. Jeroen: “Als een aannemer aangeeft dat hij geen oplossing voor een probleem heeft, neem hem dan niet de maat maar kijk hoe je het samen toch mogelijk kunt maken.”


Gun elkaar wat
Heel concreet wordt Jeroen als hij over risicobeheersing praat: “Bij veel innovatieve contractvormen gaan de uitvoeringsrisico’s naar de markt. Dat lijkt logisch, maar hoe ver moet je daarin gaan met innovatieve technieken? Ons advies is nog vóór de aanbesteding samen met de markt te bepalen waar de risico’s liggen. Bijvoorbeeld via een marktconsultatie. Kijk vervolgens hoe je die risico’s samen kunt beheersen en welke risico’s je bij wie neerlegt en met welke contractuele afspraken.” Dirk: “Je ziet vaak dat ook in de realisatiefase innovaties ontstaan. Biedt daar ruimte voor. Denk als opdrachtgever mee en laat de innovatie alsnog in het contract opnemen. Het is belangrijk dat de opdrachtgever zich hier al vooraf bewust van is. En gun elkaar wat. Gun de opdrachtgever minder risico’s of de opdrachtnemer meer geld.”


Nieuwe cultuur
De ontvangst van de werkwijzer is zeer positief. Dirk: “Het HWBP, de waterschappen en aannemers hebben laten weten dat ze hier wat mee kunnen. Hij wordt onderdeel van de Handreiking Innovaties Waterkeringen van Rijkswaterstaat en krijgt daarmee de status van Rijksdocument. We zijn bezig met artikelen, organiseren een roadshow en verzorgden een interactieve workshop op de POV-dag op 13 oktober 2016.” Jeroen: “De samenwerkingscultuur is aan het veranderen. De werkwijzer is een inspiratiebron en kan helpen die nieuwe cultuur vorm te geven.”